7.9 Ályktanir rannsóknarnefndar Alþingis

Erlend innlán íslensku bankanna jukust verulega frá lokum árs 2006 og var það m.a. svar bankanna við þeirri gagnrýni sem fram hafði komið í upphafi þess árs um einhæfa fjármögnun bankanna á erlendum skuldabréfamörkuðum. Reyndar höfðu bankarnir skömmu áður hafið söfnun samningsbundinna heildsöluinnlána og náð góðum árangri þar. Þessi söfnun innlána erlendis jókst síðan enn eftir að Landsbankinn hóf að bjóða netinnlánsreikninga, Icesave, til einstaklinga haustið 2006. Innlánin komu hratt inn og í boði voru hærri vextir en gjarnan voru í boði hjá öðrum bönkum. Eftir að lausafjárkreppan hófst varð ljóst að erlendu innlánin voru ekki eins stöðug fjármögnun og innlend innlán eru að jafnaði. Það sýndi sig að þessi innlán voru viðkvæm gagnvart umræðu um stöðu efnahagsmála á Íslandi og þar með bankanna, sérstaklega kom þetta fram í tilviki heildsöluinnlánanna, sem voru auk þess mjög viðkvæm fyrir lánshæfismati. Þau innlán lækkuðu þegar leið á árið 2007 og fóru hratt út þegar leið á árið 2008. Hjá einstaklingunum er ástæða til þess að ætla að óvissa um getu innstæðutryggingarkerfis heimaríkis banka og þá um leið í hvaða mæli má vænta stuðnings stjórnvalda, í þessu tilviki íslenska ríkisins, til að vernda innlán þeirra auki líkur á að innlánin streymi hraðar út um leið og eitthvað bjátar á. Erlendu innlánin sem voru uppspretta fjármagns fyrir Landsbanka Íslands hf. á seinni hluta árs 2006 og á fyrri helmingi ársins 2007 reyndust að lokum það sem varð bankanum að falli í byrjun október 2008. Í raun má segja hið sama um Kaupþing banka hf. þar sem kröfur breska fjármálaeftirlitsins um laust fé í KSF (Kaupthing Singer & Friedlander) á móti innlánum þar voru meðal þess sem að lokum varð bankanum að falli (sjá kafla 20.0). Heildsöluinnlán Glitnis banka hf. í Bretlandi urðu einnig þung byrði þegar þau byrjuðu að renna út á árinu 2008. Það er ljóst að íslensku bankarnir töldu að aukin söfnun innlána erlendis væri vænleg leið af þeirra hálfu til að bregðast við þegar þrengdi að öðrum möguleikum við útvegun lánsfjár. Rétt eins kom fram í aðdraganda að falli íslensku bankanna er ekki hægt að leggja þessi innlán að jöfnu þegar kemur að áhættu banka vegna útstreymis. Rétt er að minna á að aukning hinna erlendu innlána bankanna kemur til strax á árinu 2007 og að því marki sem tilefni var til að bregðast við þessari breyttu fjármögnun bankanna, bæði af hálfu þeirra sjálfra og íslenskra stjórnvalda, hefðu slík viðbrögð þurft að koma til á því ári. Nánar verður ályktað af hálfu nefndarinnar um hlut stjórnvalda og þýðingu þessara erlendu innlána þegar kom að varðstöðu um fjármálastöðugleika Íslands og þar með mati á stöðu þeirra banka sem töldust kerfislega mikilvægir hér á landi í kafla 21.0 og þá að undangenginni umfjöllun um Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta í kafla 17.0 og um innlán í fjármálastofnun erlendis í kafla 18.0. Veðlán jukust verulega hjá öllum bönkunum þremur eftir að lausafjárkreppan hófst haustið 2007. Þróuðust mál þannig að veðlán jukust úr því að vera um tveir milljarðar evra, sem mestmegnis voru frá Seðlabanka Íslands, yfir í það að vera yfir níu milljarðar evra við fall bankanna. Tæplega helmingur veðlána við fall bankanna voru lán frá Seðlabanka Evrópu. Hér verður að gefa gaum að eðlismun fjármögnunar á grundvelli skuldabréfaútgáfu annars vegar og fjármögnunar með veðlánum hins vegar. Sá munur kemur aðallega fram í því að í stað þriggja til fimm ára skuldabréfa komu veðlán sem flest voruveitt til einnar viku þótt sum væru til sex mánaða. Fyrir bankana varð þessi aukning í fjármögnun með skammtímaveðlánum til þess að auka verulega fjármögnunaráhættu þeirra. Þetta er skýrt dæmi um það hvernig meðallíftími fjármögnunar bankanna styttist sífellt í lausafjárkreppunni. Líkt og innlán eru veðlán, sérstaklega frá öðrum aðilum en seðlabönkum, viðkvæm fyrir breytingum á markaðsaðstæðum. Þeir sem veita veðlán geta t.a.m. hafnað endurnýjun eða framlengingu þeirra á gjalddaga eða ákveðið að auka frádrag. Augaleið gefur að eftir því sem alþjóðlegir fjármálamarkaðir urðu viðkvæmari og lausafjárskorts gætti víðar tók að gæta meiri áhrifa vegna þessarar áhættu. Til viðbótar fór verð verðbréfa í heiminum almennt lækkandi á þessum tíma. Slíkt hefur óneitanlega áhrif á veðlán þar sem undirliggjandi veð eru verðbréf. Þetta hefur þá bæði þá afleiðingu að aukin veðköll verða vegna verðlækkana á undirliggjandi veðum og næst þegar endurnýja á lán fást lægri lán á móti verðminni veðum. Af framangreindu má draga þá ályktun að stórauknu hlutfalli veðlána við fjármögnun bankanna hafi fylgt ýmsar hættur umfram langtímafjármögnun með skuldabréfaútgáfu. Í framhaldinu er eðlilegt að spyrja af hverju bankarnir fjármögnuðu sig þá frekar með veðlánum en skuldabréfaútgáfu á þessum tíma. Svarið er einfalt og átti eftir að hafa mjög afdrifaríkar afleiðingar. Skuldabréfaútgáfa stóð bönkunum ekki til boða á þessum tíma. Bankarnir sóttu því í að nota þá möguleika sem þeir höfðu til að ná í laust fé með þessu móti og þá ekki bara íslenskar krónur heldur líka erlendan gjaldeyri. Þetta var gert samkvæmt þeim væntingum stjórnenda bankanna að senn færi að rofa til á hinum alþjóðlega fjármálamarkaði og bankarnir gætu á ný sótt sér fé til lengri tíma á mörkuðum. Við þessar aðstæður reyndi öðru fremur á að þau innlendu yfirvöld sem áttu að fylgjast með stöðugleika í fjármálakerfi landsins gættu að þeirri áhættu sem þarna var að magnast. Þar reyndi sérstaklega á hlutverk Seðlabanka Íslands sem bæði var þar í eftirlitshlutverki og veitti bönkunum hluta þessara veðlána. Þegar farið er yfir minnisblöð, drög að fundargerðum og önnur gögn sem rannsóknarnefndin fékk frá Seðlabanka Íslands hafa ekki komið fram nein gögn sem sýna að bankinn hafi skipulega greint þessa áhættu og síðan tekið hana gagngert til umfjöllunar á fundum með stjórnendum bankanna eða með öðrum hætti að undanskildu bréfi sem Seðlabankinn sendi öllum bönkunum 17. júlí 2008 og nánar verður fjallað um hér á eftir.164 Veðlánin áttu eflaust þátt í því að efnahagsreikningar bankanna drógust ekki saman þegar líða tók á lausafjárkreppuna. Í stað þess að selja markaðsverðbréf sín kusu bankarnir að setja þau að veði í lánaviðskiptum, enda jukust afföll á markaði verulega á þessum tíma, sem hefði haft tilheyrandi áhrif á eiginfjárhlutfall bankanna. Í þessu sambandi er þó rétt að benda á að ef undirliggjandi skuldabréf hefðu verið seld í stað þess að vera grundvöllur fjármögnunar hefði endurgreiðsluóvissa minnkað en ekki aukist. Rétt hefði því verið að meta það á móti þeim afföllum sem voru á markaðsverðbréfum á þessum tíma.Í nóvember 2007 var Seðlabanka Íslands orðið ljóst að íslensku bankarnir voru farnir að stunda það í ríkum mæli að gefa út óvarin skuldabréf sem síðan voru seld öðrum fjármálafyrirtækjum, einkum Icebank, sem aftur notuðu skuldabréfin sem veð til þess að afla sér lána frá Seðlabanka Íslands. Með slíkum viðskiptum fóru fjármálafyrirtækin í raun í kringum þá reglu Seðlabankans að lán séu ekki veitt gegn veði í eigin skuldabréfum fjármálafyrirtækis. Þrátt fyrir þessa vitneskju spornaði Seðlabanki Íslands ekki við slíkum veðsetningum og reyndi ekki að afla sér traustari veða. Samtímis urðu minni fjármálastofnanir stórir lánardrottnar bankanna þriggja, með þeirri áhættu sem því fylgdi. Það var ekki fyrr en 17. júlí 2009 sem Seðlabanki Íslands virtist loks ætla að bæta veðstöðu sína þegar hann sendi bönkunum samhljóða bréf þar sem m.a. segir að engin ný óvarin skuldabréf á innlend fjármálafyrirtæki verði samþykkt veðhæf nema að undangenginni sérstakri athugun. Líkt og nánar er rakið í kafla 7.6.1. hér að framan var þeirri stefnubreytingu Seðlabankans sem sett er fram í bréfinu ekki fylgt eftir að neinu ráði. Í skýrslutöku fyrir rannsóknarnefnd Alþingis 7. ágúst 2009 sagði Davíð Oddsson, formaður bankastjórnar Seðlabankans, að ekki hefði verið hægt að loka á þessi veð þar sem fréttir um slíkt hefðu orðið bönkunum að falli og hann bætti við að Seðlabankinn hefði „þá þurft að margfalda starfsfólkið ef við hefðum ætlað að fara að skipta út bréfum“. Jafnframt sagði hann: „[B]ankarnir áttu þá ekkert til [...] bankarnir voru að deyja.“ Um hver hefði verið meginástæðan fyrir þessum fyrirgreiðslum í formi veðlána svaraði Davíð að hún hefði verið „sú að við vildum í heimagjaldmiðlinum veita sömu fyrirgreiðslu við þessar erfiðu aðstæður – krafan var alls staðar sú, yfirlýsingar ríkisvalds alls staðar var sú að það yrði allt gert sem hægt væri til að styðja við bakið á bankakerfinu, alls staðar í heiminum …“ Rannsóknarnefnd Alþingis bendir á að heimild Seðlabanka Íslands til að veita lánastofnunum lán með kaupum á verðbréfum samkvæmt 7. gr. laga nr. 36/2001 er bundin því skilyrði að þau séu veitt gegn tryggingum sem bankinn metur gildar. Það sem rakið var hér að framan um viðhorf Seðlabankans til stöðu bankanna á þeim tíma sem umrædd veðlánaviðskipti færðust í aukana fyrri hluta árs 2008, og það sem bankastjórn Seðlabankans taldi m.a. tilefni til að kynna ráðherrum úr ríkisstjórn Íslands um áhyggjur af stöðu bankanna á sama tíma og rakið er á öðrum stöðum í skýrslu þessari, fær illa samrýmst því að þau veð sem Seðlabankinn tók hafi verið trygg. Rannsóknarnefndin minnir á það sem áður sagði um að við rannsókn nefndarinnar hafa ekki komið fram nein gögn sem sýna hvernig staðið var að mati á umræddum veðum og þá með tilliti til þess á hvaða grundvelli Seðlabankinn taldi þau trygg umfram það sem haft var eftir formanni bankastjórnar Seðlabankans hér að framan. Rannsóknarnefndin telur ástæðu til að benda á að miðað við það sem almennt tíðkast í samskiptum seðlabanka og fjármálastofnana verði ekki annað séð en Seðlabanki Íslands hefði getað takmarkað einstök veð án þess að slíkt hefði farið í hámæli og valdið falli bankanna. Í þessu samhengi verður ekki fram hjá því litið að Seðlabanki Evrópu og Seðlabanki Lúxemborgar gerðu tvívegis breytingar á veðkröfum vegna lánveitinga til íslensku bankanna og hafði Seðlabanki Íslands fulla vitneskju um það, en almenningur ekki. Þegar eignasöfn bankanna við fall þeirra eru virt verður ekki fallist á með formanni bankastjórnar Seðlabanka Íslands að bankarnir hafi ekki haft neinar aðrar eignir til að leggja að veði þótt staða þeirra hafi verið misgóð að því leyti. Var því illskiljanlegt aðþess skyldi ekki hafa verið freistað að taka önnur veð í ljósi þess viðhorfs sem uppi var um stöðu bankanna innan og af hálfu bankastjórnar Seðlabankans allt frá því á fyrri hluta árs 2008. Þess skal þó getið að formaður bankastjórnar Seðlabankans benti á að tapið hefði verið mun meira eftir að forgangsröðun krafna var breytt með neyðarlögunum. Þótt sú hafi orðið raunin bendir rannsóknarnefndin á að það breytir því ekki að allt fram eftir árinu 2008 voru til innan bankanna tryggari eignir heldur en lágu að baki þeim veðlánum sem Seðlabankinn veitti. Af hálfu Seðlabankans var líka á sama tíma staðið að undirbúningi viðbúnaðar og samráði við önnur stjórnvöld ef illa færi um rekstur bankanna og því enn frekari ástæða til þess að Seðlabankinn hagaði veðtöku þannig að til þess gæti komið að gripið yrði til neyðarráðstafana af því tagi sem raunin varð í tilefni af kerfishruni í fjármálastarfsemi. Við skýrslutöku var Sturla Pálsson, framkvæmdastjóri alþjóða- og markaðssviðs Seðlabankans, spurður að því hvort ekki hefði komið til tals að skipta veðum í óvörðum skuldabréfum út fyrir önnur veð. Sturla svaraði: „Jú, en þá hefði ég alveg eins getað farið að loka bönkunum.“ Sturla var þá spurður hvort ekki hefði komið til greina að taka einhverjar lánabækur bankanna að veði í stað framangreindra óvarinna skuldabréfa. Sturla svaraði: „Nei, nei, nei. Við vorum búnir að opna á allt, við vorum, kjallarinn í Seðlabankanum er fullur af brettum með handhafaskuldabréfum. Við vorum búnir að taka af þeim, við tókum af þeim allt sem þeir gátu afhent. [...] Það sem við reynum að gera með því að opna á þessa ABS-a og þetta erlenda er að byrja á að opna á allt sem þeir geta afhent okkur rafrænt. Það er bara svo rosalega mikið vesen að taka við einhverju sem er fýsískt skuldabréf. Og það er í rauninni ekki fyrr en held ég bara í september sem við erum farnir að taka þetta á brettum, þarna fasteigna…“ Almennt benti Sturla á: „[E]f þú skoðar veðlánareglur í heiminum og þær breytingar sem menn hafa verið að gera á veðlánareglum þá er það þannig, við ákváðum að halda okkur bara við reglurnar eins og þær voru. Við vissum það að við þyrftum að koma lausafé út í kerfið, „no matter what“. Eina leiðin til þess að það væri smuga að þetta kerfi lifði þetta af væri að það fengi lausafjárfyrirgreiðslu. Í staðinn fyrir að gera t.d. eins og við hefðum getað gert, eins og danski seðlabankinn sem lánaði bara án trygginga út á það eigið fé sem var umfram 8 prósentin, menn, hefðum alveg getað gert eins og bandaríski seðlabankinn, að lána út á hlutabréf og alls konar hluti. Við ákveðum það, þetta er í rauninni ekki spurning hvort að þú lánar þessum bönkum laust fé, heldur hvernig þú ætlar að gera það. Við ákváðum að halda okkur bara við þessar reglur eins og þær eru og gera það með þessum hætti.“165 Ekki verður á það fallist að það geti talist málefnalegar ástæður þess að ekki var leitað eftir haldbetri veðum að það hafi verið „rosalega mikið vesen að taka við einhverju sem er fýsískt skuldabréf“, enda var það beinlínis hlutverk stofnunarinnar að huga að veðtryggingum fyrir kröfum sínum á hendur fjármálastofnunum og varð það hlutverk síst léttvægara eftir því sem lánveitingar til þeirra jukust hratt og numu vikulega fjárhæðum sambærilegum árlegum fjárlögum ríkisins. Eftir því sem leið á vorið 2008 jókst mikilvægi þess að Seðlabankinn myndi leiðrétta þau mistök sín með því að afla sér traustari veða. Í því samhengi verður að líta til þess að við fall bankanna námu heildarlánveitingar Seðlabanka Íslands með veði í óvörðum skuldabréfum til íslenskra fjármálafyrirtækja rúmlega 300 milljörðum króna, en þar af voru um 200 milljarðar vegna veðlána stóru bankanna þriggja og Icebank. Íslensku bankarnir fóru sömu leið og þeir gerðu hér heima um skipti á verðbréfum gagnvart Seðlabanka Evrópu en voru fljótt stöðvaðir. Fljótlega eftir að bankarnir skiptust á skuldabréfum í erlendri mynt til að veðsetja hjá Seðlabanka Evrópu voru æðstu stjórnendur þar komnir í málið. Seðlabankastjóri Evrópu hringdi í lok apríl og var ómyrkur í máli. Sama dag hringdi líka seðlabankastjóri Lúxemborgar. Ljóst mátti því vera að þessir seðlabankastjórar litu málið alvarlegum augum. Nokkrum dögum síðar var óformlegt samkomulag gert í Lúxemborg til að takmarka notkun skuldabréfa bankanna í Seðlabanka Evrópu. Hér var gripið í taumana um leið án þess að það hefði verið gert opinbert. Þessi uppákoma virtist ekki duga til að stöðva íslensku bankana í veðlánstöku í gegnum dótturfélög sín í Lúxemborg. Veðlánin jukust upp í um 4,5 milljarða evra í lok júní, enda þótt bönkunum hefði mátt vera ljóst að þetta myndi valda óróa miðað við viðbrögðin í apríl. Innlend stjórnvöld virðast ekki hafa séð neina ástæðu til að fylgjast með framgöngu bankanna hjá Seðlabanka Evrópu, ef marka má orð Davíðs Oddssonar, formanns bankastjórnar Seðlabankans, um að það hafi komið honum í opna skjöldu í lok júní þegar Yves Mersch tilkynnti honum „bara svona“ að bankarnir þrír væru með um fimm milljarða evra að láni frá Seðlabanka Evrópu. Að þessu sinni höfðu bankarnir gengið svo fram af seðlabankastjóra Lúxemborgar að hann ákvað að koma til landsins með starfsmönnum sínum og lesa mönnum pistilinn. Það sem nú var vandamál voru ekki einungis hin óvörðu skuldabréf bankanna heldur líka gjaldmiðlaskiptasamningar sem í gildi voru milli eignastrúktúra á vegum bankanna og bankanna sjálfra. Ljóst er að íslensku bankarnir höfðu vakið reiði hjá seðlabankastjórum Seðlabankans í Lúxemborg og Seðlabankans í Evrópu. Þetta átti sinn þátt í að Ísland var afskipt á vettvangi seðlabankanna með þeim afleiðingum sem það hafði fyrir öflun lánsfjár af hálfu Seðlabanka Íslands og íslenska ríkisins og viðhorf þeirra sem fóru fyrir seðlabönkum í Evrópu til starfsemi íslensku bankanna þar. Athygli vekur að ekki verður ráðið af fyrirliggjandi gögnum að Seðlabanki Íslands hafi gagngert fylgst með stöðu íslensku bankanna í Seðlabanka Evrópu eftir viðvörunina í apríl til að koma í veg fyrir að slíkt endurtæki sig. Eignavörðu skuldabréfin sem Glitnir og Landsbankinn bjuggu til og notuðu sem veð inn í Seðlabanka Evrópu voru alls engin nýmæli. Slík skuldabréf voru veðhæf í Seðlabanka Evrópu svo lengi sem þau höfðu lánshæfismat og voru í evrum. Til þess að breyta greiðsluflæðinu úr krónum og öðrum gjaldmiðlum yfir í evrur gerðu Glitnir og Landsbankinn sjálfir gjaldmiðlaskiptasamninga við þá eignastrúktúra sem gáfu út skuldabréfin. Við fall bankanna sat Seðlabanki Evrópu uppi með annars vegar, í tilfelli Avens (Landsbankinn), skuldabréf í helmingi verðminni krónum og engan til að skipta krónunum yfir í evrur á föstu gengi. Skuldabréfin höfðu einnig lækkað í verði vegna lækkunar á lánshæfi íslenska ríkisins. Hins vegar sat Seðlabanki Evrópu uppi með eignir að litlum hluta í krónum, í tilfelli Holts og Hafs (Glitnir), en þeim mun meiri áhættu tengda íslenskum fyrirtækjaskuldabréfum í erlendum gjaldmiðlum. Stærsta einstaka eignin í Hafi var skuldabréf gefið út af stærsta eiganda Glitnis. Af þessu er ljóst að Seðlabanki Evrópu var kominn með mikla íslenska áhættu eftir að þessi veð höfðu verið lögð inn á móti lánum frá bankanum. Rannsóknarnefnd Alþingis telur að skuldabréfin sem Glitnir gaf út í lok mars og færði ekki í bækur sínar hefðu átt að koma fram í bókhaldi Glitnissem skuld enda eru þau sjálfstæð krafa á Glitni.óháð þeim verðbréfum eða innlánum sem Glitnir skipti þeim út fyrir.166 Reiðuféð og verðbréfin sem Glitnir fékk á móti hefðu að sama skapi átt að færa sem eign. Þegar litið er til verðbréfanna var nauðsynlegt að mótaðilaáhættan sem felst í þessari verðbréfaeign væri rétt metin enda voru verðbréfin sjálfstæð krafa Glitnis á viðkomandi útgefanda. Fram kemur að Kaupþing og KSF gera með sér samning um að KSF verði milliliður í veðlánsviðskiptum Kaupþings. Ljóst er að með þessu var mikilli áhættu varpað yfir á KSF sem þar með var kominn með einn stóran viðskiptavin sem hann lánaði gegn veði, sem er Kaupþing banki hf., á meðan KSF fjármagnaði þau viðskipti hjá mörgum aðilum með því að taka veðlán. Áhættan var ekki einungis samþjöppunaráhætta heldur einnig sú að hætta var á að hagsmunir móðurfélags yrðu teknir fram yfir hagsmuni dótturfélagsins þegar á reyndi. Eftir fall Lehman Brothers 15. september 2008 byrja flestar fjármálastofnanir að draga saman seglin. Almennt voru veðlán ekki endurnýjuð og ef þau voru endurnýjuð var það með hærra frádragi. Þvert á þetta aukast veðlán frá KSF til Kaupþings hf. á sama tíma og veðin rýrna í verði. Frádrag er lækkað niður í mögulegt lágmark. Líklegt er að KSF hafi á sama tíma verið að missa fjármögnun á veðunum frá þriðja aðila, enda var svo komið í lokin að einungis 20% af veðlánum Kaupþings hf. voru í raun með „milligöngu“ KSF, þar sem hin veðlánin fóru beint frá KSF. Ekki er því hægt að útiloka að hagsmunir móðurfélagsins hafi verið teknir fram yfir hagsmuni KSF enda eru þau veðköll sem af þessu hlutust ein af nefndum orsökum þess að FSA tók yfir KSF að lokum. Hér er ástæða til að benda á þá áhættu sem fólst í skammtímafjármögnun þegar ríkið setti fram tilboð sitt um kaup á 75% hlut í Glitni. Áður er rakið að veðlán frá fjármálastofnunum að upphæð um 500 milljónir evra voru á gjalddaga í október 2008 hjá Glitni. Þá eru ekki talin með veðlán frá Seðlabanka Evrópu. Eins og einnig er lýst í 20. kafla er ekki að sjá að stjórnvöldum hafi verið þessi áhætta ljós þegar fulltrúar ríkisstjórnarinnar tóku afstöðu til tillögu Seðlabankans um málefni Glitnis 28. september 2008. Þegar tap heildarskiptasamninga (e. TRS) Landsbanka Íslands jókst verulega í upphafi árs 2008 var heimild til að færa fjármögnunarhluta samningsins á markaðsvirði (e. fair value) samkvæmt IFRS-stöðlum nýtt til tekjufærslu og það hafði þannig áhrif á afkomu bankans. Rannsóknarnefnd Alþingis gerir athugasemd við það að viðmiðunarvextir við útreikning hagnaðarins virðast hafa verið fundnir miðað við „ásættanlegt“ tap fremur en markaðsaðstæður. Í hálfsársuppgjöri 2008 námu tekjur Landsbankans af því að færa fjármögnunarhlið heildarskiptasamninganna um 5,5 milljarða króna eða sem nemur 20% af hagnaði bankans. Rannsóknarnefnd Alþingis telur að í ljósi þess að þetta var verulegur hluti hagnaðar bankans hefði verið rétt að geta þess í skýringum með árshlutareikningunum að ákveðnar skuldir væru færðar á markaðsvirði og hvernig þær væru metnar, jafnvel þó að um árshlutareikning væri að ræða.Tekjufærslu Kaupþings á árinu 2008, sem nam 16 milljörðum króna, vegna færslu skulda á markaðsvirði, hefði einnig átt að nefna í skýringum við árshlutauppgjör bankans. Þessi tekjufærsla var færð á fyrsta ársfjórðungi og nam þá rétt tæplega hagnaði bankans, og hlýtur því að teljast það mikilvæg rekstri bankans að hennar hafi borið að geta í skýringum. Rannsóknarnefnd Alþingis vill líka vekja athygli á því að ekki er hægt að sjá að sérstakur eignaleggur sé tengdur við þessi lán, en almennt er talið að slíkt sé mikilvægt sem ástæða fyrir færslu skulda á markaðsvirði. Rannsóknarnefnd Alþingis telur að það hafi verið nauðsynlegt fyrir Seðlabanka Íslands að framkvæma lausafjáreftirlit í erlendum gjaldmiðlum hjá fjármálafyrirtækjunum. Sérstaklega var þetta knýjandi eftir að gjaldmiðlaskiptamarkaðurinn lokaðist í mars. Þessi vinna var hafin en hafði ekki náð það langt að viðunandi væri. Það vekur athygli að allir bankarnir voru með mjög góða lausafjárstöðu í lok ágúst 2008 og útlitið var bjart næstu tvo mánuðina, jafnvel að meðtöldum greiðslum Glitnis af stórum lánum í október. Því má segja að þessar lausafjárskýrslur hafi ekki gefið þá viðvörun sem aðstæður á þessum tíma gáfu tilefni til. Má meðal annars rekja það til þess að stórir liðir í skýrslunum urðu að engu þegar harðnaði á dalnum. Í þessu sambandi má sérstaklega nefna stórar opnar lánalínur vegna „MAC“-ákvæða en ætla verður að þessir samningar hefðu aldrei verið notaðir sem neyðarlausafjárlínur vegna verðlagningarákvæða í þeim.